Feiring med ettertanke.

Om nokre dagar feirar vi 17. mai. Denne gongen er det ekstra stas, vi har 200-rsjubileum for grunnlova. P Ostery blir dagen markert med taler i kyrkjer og forsamlingshus, barnetog, folkefestar og med kransenedlegging.

Sjlv skal eg halde tre talar; to i kyrkjene p Ostery og ei folketale i heimkommunen min Meland. Det er p sin plass med taler og fest nr det er 200 r sidan vr eiga grunnlov vart vedteke.

Meir enn noko har det vore 200 r med framgang.

I dag har vi eit samfunn med mat p bordet til alle, med verdas hgste grad av likestilling, med tale- og ytringsfridom, og med trusfridom.

Men vegen fram har vore lang, og grunnlova som var underteikna p Eidsvoll var ikkje like god for alle. Srleg i hve til trusfridom og toleranse. Grunnlova gav borgarane rett til ein viss form for trusfridom, men ikkje for jdar.

Av alle menneske p denne jord var det ein ostring;Nicolai Wergeland som hadde med seg utkastet til ei paragraf der det stod at ingen person av den jdiske trosbekjennelse m komme innenfor Norges grenser, og langt mindre bosette seg der.

Jdeparagrafen blei vedteke med massivt fleirtall.

Wergeland, som seinare er omtala som jdepragrafens far, vaks opp p Hosanger der far hans var klokkar. Det har kome mykje godt fr Ostery, men dette var ikkje av det gode.

Vi veit korleis norske jdar i 1940-45 vart deportert til Tyskland utan at folk flest lfta ein finger, og i 2012 blei norske medier og norske politikarar klandra av OSSE (Organisasjonen for Sikkerhet og Samarbeid i Europa) for ha ei s einsidig framstilling av konflikta rundt Israel at det var i ferd med utvikle seg sterke antijdiske haldningar i landet. Jdehatet har djupe historiske rter i Noreg.

Kvifor drar eg fram dette, no midt i festmnaden mai? Bodskapet mitt er at vi ikkje br redusere 200-rs-feiringa til nasjonalromantisk sjlvskryt, men snarare bruke den til tenke gjennom kven vi er p godt og vondt, og p korleis vi vil vere i framtida.

Ei av dei openbare moralske utfordringane som vil verte drfta nr Noreg skal feire jubileum om nye 100 r, er norsk olje-og klimapolitikk. FN sitt klimapanel har med jamne mellomrom tvara oss om at vi er i ferd med varme opp kloden p grunn av for stort og hurtig utslepp av olje, gass og kull i atmosfren. Dei frste tvaringane kom p FN sin miljkonferanse i Stockholm i 1972.

Neste generasjon overtar jorda i ein tilstand som kjem til bli prega av meir og meir ekstremvr, trke i sr, matmangel og masse-forflytting av menneske. Dette har vi politikarar visst i over 40 r. Likevel prioriterer vi vre eigne velfylte lommebker framfor endre politikken av omsyn til resten av verda.

Eg er redd for at dette blir ein ny skamplett nr Noreg skal feire 300 rs jubileum, men d kan ein vel ikkje klandre ein klokkarson fr Ostery. Det er oss det gjeld. Det er vi som har stemmerett.

Vi m f feire at vi har det s umteleg bra.

Samtidig m vi tenke at det vi gjer no, skal vi vere stolte av om 100 r.

Ingen kommentarer

Skriv en ny kommentar

Kategorier

Arkiv

hits